Çok Yönlü Gelişim İlkesi

Çok Yönlü Gelişim İlkesi ve Önemi

Çok yönlü gelişim ilkesi ile vücutta tek bir bölge yerine tüm vücudun dengeli bir şekilde geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Daha basit bir tabirle  antrenman çok yönlü gelişim ilkesi üzerine kurulmuşsa tüm vücut antrenmanı antrenman şeklini ifade eder. Her ne kadar çok yönlü gelişim ilkesi bazı antrenörler tarafından tercih edilmese de yüksek derecede öneme sahip olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Öyle ki sporcunun ne kadar gelişmiş olduğuna bakılmaksızın temelinin güçlendirilmesi adına spor hayatı boyunca tekrar tekrar uygulanmalıdır.

Üst düzey kondisyon, teknik ve taktiksel bilgi ancak üst düzey fiziksel hazırlık, teknik ve taktiksel bilgi ile mümkün olabilmektedir. Bir inşaatın temelini düşünün; temeli zayıf olan inşaat ne kadar büyük yapılırsa yıkılma ihtimali de o kadar fazla olur. Dolayısıyla büyük bir bina inşa edilecekse büyük ve sağlam temeller üzerine inşa edilmelidir. İnşaat benzetmesi, çok yönlü gelişimin antrenman planlamasına dahil edilmesinin ne kadar gerekli olduğunu çok daha iyi idrak etmemizi sağlıyor. Çok yönlü gelişimin önemini düşündüğümüzde üst düzey fiziksel kondisyon, teknik, taktiksel bilgi ve daha gelişmiş bir vücut için bu ilkeye şiddetle odaklanılması gerekir.

Bir spor dalında uzmanlaşarak başarılı olmanın, hedefe ulaşmanın en önemli şartlarından biri çok yönlü gelişim ilkesidir. Üst düzey sporcuların yanı sıra spora yeni başlayan ektomorf vücuda sahip kişiler için de çok büyük önem arz eder. Ektomorf vücut yapısına sahip kişilerin orantılı gelişmesi de ancak çok yönlü gelişim ilkesini uygulamakla mümkün olabilmektedir.

çok yönlü gelişim ilkesi piramit

Çok Yönlü Gelişim İlkesi ve Koordinasyon

Çok yönlü gelişim sürecinde insan organ ve sistemleri arasındaki fizyolojik ve psikolojik süreçlerin durumu belirleyici rol oynamaktadır. Spor yapan kişide, yaptığı antrenman sonucunda birçok değişiklik meydana gelir. İşte meydana gelen bu değişikliklerin hiçbir zaman tek bir nedeni olmaz. Sporcuda meydana gelen bu değişiklikler çeşitli biyomotor yetiler ve psikolojik özelliklerin yanında dolaşım ve iskelet sistemi gibi birkaç sistemin senkronize bir şekilde çalışmasına bağlıdır. Örneğin; leg press yaparken sadece bacak ve kalça kaslarımız çalışmaz, iskelet ve sinir sistemimiz de çalışır. Üstelik bacak antrenmanı sonucunda arttığı bilimsel olarak kanıtlanan testosteron hormonunun da çalışılan farklı kas gruplarının toparlanma ve gelişme sürecinde aktif rol oynadığı da yadsınamaz bir gerçek.

Sağlam Temeller Atılmasındaki Rolü

Spora yeni başlayan kişiler çok yönlü gelişim yaklaşımıyla vücutlarındaki sistemleri koordineli ve doğru bir şekilde kullanarak vücutlarının düzgün işlevsel gelişimine katkıda bulunabilirler. Sporcu çok yönlü gelişim ilkesini uygulayarak üst düzey teknik ve taktiksel hedeflerine ulaşmak ister. Teknik ve taktiksel düzey içinse gerçekleştirilmesi gereken bu yapısal ve işlevsel yetiler en üst seviyeye çıkarılmalıdır. Böylece sporcu çok yönlü gelişim yaklaşımıyla hangi spor dalıyla uğraşıyorsa o spor dalı için bir altyapı da oluşturmuş olur. Sporcu oluşturduğu altyapı ile tüm eklemlerinin esnekliği, gelecekteki ihtiyaçlarına uygun kas grupları, hormon yapısı, iskelet yapısını istenilen seviyeye getirmiş olacak. Tüm bunlara ek olarak antrenman planlamasını sürekli çok yönlü gelişim ilkesine uygun olarak hazırlayan ve bu planlamayı uygulayan sporcunun belli kas grupları aşırı büyümeyecek onun yerine vücudu daha orantılı gelişerek daha düzgün bir görünüme, ideal vücut yapısına kavuşacaktır.

İdealin Ötesinde Görülmemeli

Kişi bir alanda özelleşmeye ve fiziksel olgunlaşmaya giden yolun çok yönlü gelişmeye dayandığı gerçeğini göz ardı etmemelidir. Hangi spor dalı olursa olsun antrenmandan sağlanan yüksek verim, antrenmanın erken evrelerinde çok yönlü yapısal ve işlevsel gelişime ve çalışma yapılan spor dalının becerilerin yanında diğer beceri ve motor hareketlerin gerçekleştirildiği dizgesel (sistematik) bir antrenman uygulaması oluşturmuş olan bireylerce olanaklı kılınır. Bu tür bir sporcu neredeyse bir sürat koşucusu kadar hızlı, bir halterci kadar güçlü, bir uzun mesafe (maraton) koşucusu kadar dayanıklı ve bir cambaz kadar eşgüdümlü (koordineli) olmalıdır. Yukarıda sayılanlar her ne kadar idealin ötesi gibi görünse de Montreal Olimpiyat Oyunları Şampiyonu dekatloncu Bruce Jenner, Nadia Comaneci ve birçok üst düzey sporcu tarafından ortaya konan beceriler hafızalara bir ders olarak kazınmalıdır. 

Çok yönlü gelişim yaklaşımı, özellikle çocuklar ve gençlerin antrenman planlaması hazırlanırken dikkatle üzerinde durması gereken hususlardan biridir. Öte yandan, çok yönlü gelişim sporcunun bütün antrenman zamanını sadece bu tür bir programa harcaması anlamına gelmez. Yine de sporcu olgunlaşıp; fizik, teknik, taktiksel vb. yetilerini üst düzeye çıkardıkça, antrenman biçimini de ulaşmak istediği hedefe göre daha özel bir şekilde düzenlemelidir. 

Uygulanması Tartışmalı

Bütün spor dallarındaki antrenörler bu ilkenin değeri ve önemi üzerinde tartışmaktadır. Kuzey Amerika ülkelerinde özelleşmeye önem verilirken, Doğu Avrupa ülkelerinde çok yönlü gelişime büyük önem verilir. Doğu Avrupa ülkelerinde çocuk yaşta spora başlayanlar için çok yönlü gelişim ilkesi benimsenerek sıralı bir yaklaşım izlenmiştir. Sıralı yaklaşımla çocuk yaşta çok yönlü gelişim ilkesi dikkate alınarak antrenman planlaması yapılırken, olgunlaşma döneminde özelleşme ilkesi dikkate alınarak antrenman planlaması yapılır.

Antrenmanlar Daha Keyifli

Çok yönlü gelişim yaklaşımını uygulayan sporcu daha farklı türde egzersizleri antrenman programına dahil edebilme olanağına sahip olur. Sporcu bu sayede çok yönlü gelişim ilkesini uygulayarak antrenmanın monotonluğundan kurtulur. Sonuç olarak, çok yönlü gelişim yaklaşımıyla antrenman programını düzenleyen sporcu, bu yaklaşımın çeşitli alıştırma olanakları sunarak antrenmanı daha keyifli bir hale getirmesi avantajını da asla göz ardı etmemesi gerekir. Bu tür bir yaklaşım ile sıkılma olasılığı en düşük seviyeye indirilebilir. Daha az sıkılan, antrenmandan keyif alan sporcunun ise hedefine ulaşması çok daha kolaylaşır. Spor bir eziyet olmaktan öte bir yaşam biçimi haline gelir.

You may also like...